HMEICHHIA HI......By. Z.L. Hrahsel

Hnam tin deuh thaw hian hmeichhiate hi mipate ai chuan kan dah hniam zél a, kan dah chhe deuh zél bawk niin a lang. An dinhmun chawi sàn a ngaih thu leh an din hmun a \hatve tawh thu hi sawi uar pâwl a tling zél mai. Tin, ‘Hmeichhia mah ni se…’ tih \awngkam a\ang pawh hian a chiang hlé âwm e.

‘Lepchiah, rinawm lo leh danglam zung zung mi chu Hmeichhia a ni.’

Tlangvalte thlirna \awngkam ni àwm tak a ni. A dikna chen pawh a awm mai thei. Chuti èm èm chu a ni bîk lo tia \an khawh tlat pawh mipa zîngah an awm mai thei. A àwm lo hran lo e. Amaherawhchu, tlangval tam takte rilru a ni tlat.

Chutih rual chuan hetiang dinhmuna an lo din theihna chhan leh he \awngkam lo chhuah theihna tûra hma hruaitu lian ber chu Mipate hi an ni tlat si. Engvangin nge hmeichhia chu a lo lepchiah a, a rinawm loh a, tu lakah nge a rinawm loh a, a danglam zung zung \hin ? A vaia chhanna a tan chuan Mipa a ni tawp mai.

Hmeichhe awm nem kan ti, a dik. Tlangvalte hian kan bâwl zân lutuk a, kan hmuh hnuhnun apiang kan hmangaih ber hliam hliamin kan duh ber huam huam zel fo, kan duh berna kan tih hlawhtlin hnuah kan ngaihsak \ha leh duh \hin lo a ni fo bawk. Hei hian hmeichhe rilru nêm thin ur chuan a tih theih ve tawka ngai niin lepchiahna nunah a hruai lût fo thei.

“Hmeichhe \henkhat chu khuang ang maia vuak reng ngai an awm.”

A ni rëng a, ri tûr chuan vuak a ngai a, chu chu khuang hi a ni. Vuak loh chuan a ri ngai lo. Chutiang chiah chuan kan tunlai hmeichhiate, kan dinhmun a hniam lutuk tia iak iak ho, a \henin kan hniam tawh bîk lo e tia an \hatna lai sawi zat zat thei ho hi pa ho tan chuan buaithlàk ve tak an ni. Pa thin thawkin \awngkama a hneh tawh loh china khuang ang maia vuak ngai an awm fo. Vawi khat mai ni lo, zan tin vuak loh chuan mu tui thei lo ni àwm zia-zânga vuak ngai ngei tûra che lui duh tlat hmeichhe huaibâk hi chu khuang ang maia tum âwrh âwrh mai chi an ni e.

“Hmeichhiate ngaihtuahna chu a chak khawp a, Khawngaihna a\angin ngaihzàwnnaah, chuta \angin hmangaihnaah, tichuan rang takin inneihnaah a zuang lût \hin.”

“Ka hmuh tirh phat a\ang che khan….” A hmel chu a \ha lo, a birh ngun èm a, chu tlangval chuan a hlat duh tlat lo. A tàwpah chuan a khawngaih ngaihzàwn lo thei lo. A ngaihzàwn miau chuan a hma aiin an lo inpawh tawh a, a hmangaih tak tak hial \hin. Chu a hmangaihna chuan engmah dang ngaihtuah loin inneihnaah a hruai lût a, pasal hmu zo lo nih hlauhna rilru nen.

Hmeichhia, ngaihzâwng la nei miah lo chu an awm zeuh mai thei, ngaihzâwng pakhat chauh nei erawh an vâng viau !

Tlangval ho lâwm zâwng tak \awngkam, nula te ti ter-attu thu. Dàwt muhlum tia puh ngam si loh, thudik hlang tia sawi theih si loh. A dawng sawngtu leh a nih chilhtu tâna ngaih dân siam mai chi. Amaherawhchu, chutiang teh nuaih ni mahse, a puh bera chu hmeichhia tho a ni.

A chhe zâwng ngar ngarin kan sawi a, huatthlala thei tûr ang berin kan ziak a ni mai thei. A dikna chen a awm. Mahse, kan sawi tum tak nia lang ta zàwk chu kan hmeichhiate dinhmun chhe lutuk hi mipate hian kan hriatthiamsak a \ûl niin a lang.

“Kan tunlai hunah kan dinhmun a \ha tawh viau e, kan tlin tàwk leh kan phàk tàwkah chuan” tiin iak iak mahse, lehkha thiamna emaw, hnaah emaw, infiamna ah emaw sang filawrin, mipate tluk loh hial pawh ni mahse, kha khan kan mizo society-ah hian dinhmun sâng a pe chuang hauh lo.

Thil lang chiang èm èm, kan hmeichhiate dinhmun chhiatzia chu maw.

Nupui pasalah kan han innei a, thu kan han tiam a, a nuamah pawh, a hrehawmah pawh, dam chhûnga hmangaiha, in enkawl tûrin kan intiam. A dik, a hriatpuitu pawh kan \hahnem \hin.

Hun a lo kal zél a, pa zàwkin a’n boral san ta chiah mai le. Kha an inneih thuthlung kha Pathian hmaa an tiam chu a ni ngei. Chu chuan Dam dun chhûng a huam miau avàngin hmeichhia chuan pasal dang lo nei ta se, a mimir tu pawh hian àwm lo ah kan ngai tlangpui. A nih loh pawhin, kha hmeichhia khan pasal nei tawhlo tûr emaw, a fa chu \ûlpui tawh tûra inngaihna rilru lian tak a nei \hin. A nih loh pawhin, a chhûng leh khatte a\angin chu rilru chu a lian hle \hin.

Mipa zàwk erawh chu a nupuiin a lo boral san chuan a kawppui tûr àwm leh a khawharna hnèm tur mi kan zawnsak luai luai a, nupui nei leh turin kan ti huai huai a, a tan chu chu thil àwm lo a nih loh thu leh a tih leh ngei turah kan ngai \heuh.

Mi \henkhat chuan, mipate chu an lung a lêng a, an khua a har a, hmeichhia an mamawh a lawm, hmeichhiate chuan an mamawh ber lo a, an upat hnuah phei chuan……. A dikna chen a awm. Mamawhna zâwn \heuhah kan inthlir sak chuan a ni thei. Anih leh, mipa kha a mamawh èm èm vànga nupui nei leh tura nawr kan ni vak lo, mipa a ni a, a tan neih leh a thiang tih kha kan rilrua lian ber a ni tlat \hin. Chu rilru chu hmeichhe lakah kan pu thei tlat lo.

In\hen thu hla-ah pawh, hmeichhia chu màka chhuak a nih ngat phei chuan an inneih tirh, mipa ina a lawi laia a thuam ken luh chauh kha a chhuahpui tûr a ni. Engmah chanpual a nei thei lo. Mipa khan a phal a nih chuan a pe \hen ve mai chauh \hin.

Kan society-a kan hmeichhiate dinhmun sàn leh sàn loh tehna hi lehkha thiam lam te, infiamna thil te leh office hnathawk tam leh tam loh lama teh chi a ni lo a, he kan hnam nun chhûng ril, a mipui mimir nunah hian eng angin nge a thawh a, hmeichhia leh palchhia tih rilru kan la put reng a, “kei nite chu hmeichhia mai kan ni a” tih rilru a la len ber chhûng hi chuan kan hmeichhiate dinhmun hi a sâng tak tak thei ngai lo ang.